Ik heb nog even gekeken gisteren. Maar wat ik nog veel beangstigender vond was deze tekst zie ik van een vriendin kreeg:
Afgelopen 10 november, inmiddels bijna twee weken geleden, vond het 'Seminar problematiek met hoog-risico honden' plaats, georganiseerd door de Hondenbescherming. Een seminar met als doelgroepen politiemensen en gemeentelijke medewerkers die zich bezighouden met 'hondenproblematiek', waarnaast (erkende) hondengedragsdeskundigen. De grote zaal van Congrescentrum Antropia in Driebergen zat afgeladen vol, het onderwerp stond dus ruimschoots in de belangstelling. Niet verrassend; aanleiding tot het seminar was namelijk het enorme aantal incidenten afgelopen zomer met 'een bepaald type honden'. Lees: pitbullachtige honden, honden van het vechthondtype.
Pim Quist (gemeente Den Haag)
Eerste spreker was Pim Quist (gemeente Den Haag). Hij schetste vanuit gemeentelijk perspectief contouren bij de problematiek. In 2015 gaf zo'n 33% van de ruim een half miljoen Haagse inwoners aan overlast van honden te ervaren. Overlast die varieerde van poepproblemen tot angst voor honden. Het aantal bij de gemeente geregistreerde bijtincidenten steeg van 180 in 2012 tot 400 in 2015. Dit betreft de doormeldingen van agressiegevallen door de politie naar de gemeente. Na het afschaffen van de RAD neemt het aantal agressieve dieren toe, zo wordt in Den Haag geconstateerd. De opvangcentra in Den Haag zitten vol met pitbullachtigen.
Ineke van Herwijnen (Hondenbescherming)
Volgende spreker was Ineke van Herwijnen (Hondenbescherming). Aan de hand van tal van videobeelden schetste zij de problematiek van hoog-risico honden. Dat zijn honden waarvan zowel de kans dat ze bijten als de impact van hun beet hoog is. Dit is met name het geval bij honden die van oorsprong zijn geselecteerd en gefokt voor vechtdoeleinden.
Honden zijn heel erg lang geselecteerd voor onze menselijke gebruiksdoelen. Met het oog daarop zijn bepaalde gedragseigenschappen 'ingefokt', die op een bepaalde prikkel automatisch 'aan' gaan. Illustratief was een filmpje van een perfect getrainde Jack Russell. Deze goed luisterende hond met een uitstekende impulscontrole raakte bij het zien van een paar cavia's in een kooi direct in volle jachtmodus, en was daarmee onbereik- en onbeheersbaar...
Vechthonden zijn geselecteerd op bijten en vasthouden. Ze tonen daarbij meer scheurgedrag dan andere honden en hebben een focus op het dichthouden van het keelgebied. Dat dit gedrag er al heel jong in kan zitten werd geïllustreerd met een filmpje van pups van vijf weken die elkaar te lijf gingen op een wijze die ver voorbij gaat aan spelgedrag. Beelden die aansluiten bij de oeroude 'wijsheid' van fokkers van vechthonden, die aangeeft dat een nestgrootte van vier pups ideaal is. Dit omdat je dan aan iedere tafelpoot een pup kunt vastzetten, zodat ze niet bij elkaar kunnen komen. En ze elkaar dus niet kunnen molesteren…
Honden kunnen waarschuwen voordat ze overgaan tot agressie, en doen dat ook veelal. De zgn. agressieladder laat zien hoe een hond kan reageren op stress of dreiging en in welke stappen de opbouw van hondse agressie plaatsvindt. Van geeuwen/oogknipperen/tongelen tot aan daadwerkelijk bijten. Echter, niet elke hond doorloopt de ladder volledig (soms worden treden overgeslagen) en niet iedere hond neemt evenveel tijd per fase van de ladder. Weinig of geen waarschuwing vergroot het risico.
Bijna iedereen kent het filmpje van de reporter die in zijn gezicht gehapt wordt door de Duitse Herder van de door hem geïnterviewde politieman. Een filmpje dat door vechthondfans vaak wordt gepresenteerd onder het motto 'iedere hond kan bijten'. Echter, je ziet hier in de setting van alles fout gaan, je ziet de hond stress opbouwen, je ziet dat die signalen gemist worden en dan is daar 'plotseling' (???) de uithaal.
Wat je niet ziet, is dat er alleen oppervlakkige schade is. De hond haalt uit, raakt met maximaal geopende bek het gezicht van de reporter, wordt daarna – maar dus te laat! - terug gerukt en de 'vol in het gezicht gebeten' reporter komt met bescheiden letsel en vooral met de schrik vrij. Dit was een waarschuwing van de hond, een niet mis te verstane waarschuwing. Tegelijkertijd was het ook niet meer dan dat. De hond had vol in kunnen bijten, maar dat was niet zijn intentie.
Een minder bekend filmpje is dat van grootmoeder bij de Icebucket Challenge (
Grootmoeder krijgt het ijskoude water over zich heen en in het tumult wordt ze vervolgens 'uit het niets' aangevlogen door de vechthond van de familie. Die haar bij de hals grijpt en naar beneden sjort. Gelukkig overleeft grootmoeder deze aanval maar de schade die ze hierbij oploopt is aanzienlijk.
Wat vechthonden laten zien in hun aanval is prooigedrag. Eigen aan prooigedrag is, dat van een waarschuwing en dus van signalen geen sprake is. Logisch, je wilt het jezelf als jager niet moeilijker maken dan nodig is en dus wil je bij voorkeur onverhoeds toeslaan bij een prooidier. Wat je bijgevolg vaak tegenkomt bij vechthonden is spontane, ongecontroleerde agressie: 'unprovoked'. Het gevolg van uitvergroten van prooigedrag.
Het gevecht is 'stil' en ook de bijtstijl van vechthonden duidt op prooigedrag: bijten en vasthouden plus prooischudden. De focus ligt op het dichtdrukken van het keelgebied, de bijtlocatie is hals/kop/voorpoten/lies, daar waar maximale schade (verbloeden!) kan worden toegebracht. De beetimpact bij prooigedrag is totaal anders dan bij een 'normale beet' van een niet-hoog-risicohond. De beet gaat gepaard met scheuren en rukken, waardoor er een enorme schade ontstaat. Daarbij zijn vechthonden gefokt op 'stamina' en 'gameness': uithoudingsvermogen en volharding (vasthoudendheid!). Wat de hond vast heeft laat hij dus niet los.
Normale hondse schermutselingen vallen veelal onder de noemer 'soortgericht competentiegedrag'; dit is totaal wat anders dan prooigedrag. Een geritualiseerd soortgenotengevecht heeft als kenmerken dat je een opbouw ziet, die begint met opmerkzaamheid. Het gevecht gaat met veel ophef gepaard en eindigt als regel met de overgave van een van de vechtersbazen. Daarna zijn de betrokken honden veelal opgelucht. Negen van de tien keer (welhaast letterlijk) 'veel geschreeuw en weinig wol' en daarmee de basis voor het – slechte! - advies om 'de honden het zelf maar uit te laten zoeken'.
Een gevecht met een vechthond is daarentegen geen normaal soortgenotengevecht maar een strijd van vechthond versus prooi! Er is geen misbaar, geen onnodige drukte, de vechthond is doende zijn prooi te doden. Dit filmpje (
laat een confrontatie zien tussen een 'Rottweilermix' en een pitbull. Aanvankelijk wijst het gedrag van de 'Rottweiler' op het beeld in een 'normale' knokpartij te zijn beland, een situatie die hij kan handelen. Op enig moment blijkt echter dat de pitbull zich niet aan 'de regels', de rituelen van het soortgenotengevecht, houdt en realiseert de 'Rottweiler' zich in de ogen van de pitbull een prooi te zijn. De weerslag van die paradigmaverschuiving zie je terug in z'n gedrag...
In hoeverre en in welke mate 'vecht-genen' bij een hond aanwezig zijn, kunnen we aan de buitenkant niet zien. Aan de andere kant volgt vorm functie; een hond die er uitziet als een vechthond zal veelal niet alleen de uiterlijke 'make-up' hebben.
Heel vaak wordt de stelling verkondigd dat een vechthond geen mensen aanvalt, alleen honden. Soms is dat inderdaad zo, alleen te vaak worden mensen wèl door een vechthond toegetakeld. Van een aantal pitbulllijnen is bekend dat mensgerichte agressie daarin een issue is...
Simon Harding (universitair hoofddocent criminologie, Middlesex University London)
Die mensgerichte agressie is een goede brug naar de presentatie van de Britse criminoloog Simon Harding over het gebruik van vechthonden als statusmiddel en als wapen. Inhoudelijk voegde zijn verhaal niet heel veel toe aan zijn artikel 'Bling with bite', zoals dat vertaald op HondenverTaal is verschenen. Hardings verhaal achter zijn wetenschappelijke bevindingen gaf daaraan echter veel meer kleur. Het versterkte de sfeer van beklemming die de presentatie van Ineke van Herwijnen al in de zaal had opgeroepen...
Simon Harding zette zijn tanden in het onderzoek naar de reden waarom agressieve bull-rassen 'bling met bite' zijn geworden. Hij verrichtte drie jaar onderzoek in Groot-Brittannië naar het recente culturele fenomeen van het gebruik van bepaalde hondenrassen als 'statusverwervers' voor hun eigenaren. Naast alle data die hij verzamelde voerde hij tal van interviews, vele met bendeleden in potentieel gevaarlijke omgevingen.
Bij meer dan één gelegenheid ervoer de in Londen gevestigde universitair docent dat zijn onderwerp bijna zijn tanden in hem zette: "Het was moeilijk want je kunt niet naar iemand toe gaan en zeggen: 'Heb je deze pitbull omdat je status tekort komt?' - Je zou dan zomaar neergestoken kunnen worden. Je moet het gesprek aangaan vanuit een bredere context, maar dan toch uitkomen bij de actuele informatie die je echt zoekt. Ik moest een aantal interviews beëindigen omdat ik me onveilig voelde en bij meer dan één gelegenheid werd ik bedreigd met het op me afsturen van de hond". Een bedreiging die indruk maakte, want "Alle honden kunnen bijten, maar pitbulls kunnen veel meer schade aanrichten, met weefselverlies (scheurwonden) als belangrijkste risicofactor."
Hij kreeg het idee voor zijn boek 'Unleashed' - het eerste onderzoek naar het gedrag en de motivaties van de eigenaren van status- en wapenhonden - bij het horen over de brute moord op de 16-jarige Seyi Ogunyemi in april 2009. Na het betreden van omstreden bendegrondgebied in Lambeth, 's-nachts, werden Seyi en vijf vrienden achtervolgd door een tiental mannen in hoodies met twee agressieve honden - een Staffordshire Bull Terrier en een Bull Terrier-Bullmastiff kruising. De losgelaten honden hadden twee van de jongens snel te pakken, waaronder Seyi die probeerde over een hek te klauteren om te ontsnappen, en beten ze in hun benen voordat de met messen zwaaiende bendeleden kwamen...
Ernstig gebeten en zes keer gestoken sterft Seyi, ondanks een spoedoperatie. Zijn vriend overleeft, met beten en negen messteken. Eén man werd voor moord en poging tot moord veroordeeld tot levenslang. Rechercheurs gaven aan dat dit de eerste keer was dat het gebruik van honden als wapens door de rechtbank bewezen werd geacht.
De media-aandacht voor dit angstaanjagende geval creëerde het bewustzijn van een groeiende trend van jonge mannen met pitbulls of andere agressieve honden in de openbare ruimte, waarbij het wachten is op volgende incidenten die staan te gebeuren.
"Ik dacht dat het absoluut schokkend was, dus ik verdiepte me erin, en hoe meer ik dat deed, hoe meer ik ontdekte van een gruwelijke onderwereld waarvan ik niet wist dat die bestond," vertelde Harding. "Het komt voort uit armoede, maar deze honden stellen jonge mannen in staat om controle over hun vriendengroep, buurt en persoonlijke ruimte te genereren en om de status over te brengen die ze anderszins niet hebben." Zijn bevindingen bevestigden dat de publieke bezorgdheid over de dreiging van dergelijke honden legitiem is, en verschaften bewijs van een verband tussen het bezit van gevaarlijke honden en criminele activiteiten.
Deze bevindingen werden aan het eind van het middagprogramma nog eens bevestigd in de presentatie van Anouk Duijnker, op basis van haar onderzoek naar de rol van honden binnen de (ondermijnende) criminaliteit.
Ineke van Herwijnen (Hondenbescherming)
In haar tweede presentatie focuste Ineke van Herwijnen op de maatschappelijke problematiek met hoog-risico honden. Denk aan de toenemende sociale onrust waartoe hondenincidenten leiden. Niet alleen de gebeten hond is getraumatiseerd; het is nooit 'alleen maar de hond'... Denk ook aan de traumatische impact van een bijtincident op de eigenaar (
op de kinderen van de eigenaar, op de omstanders, op hulpverleners.
Die traumatische impact van de verscheurende aanval van een vechthond kan ook tot een openbare orde probleem leiden. Zo liet een video zien hoe de dierenpolitie er maar net in slaagde een vechthond na een aanval in veiligheid te brengen, terwijl het publiek aanstalten maakte om dit dier te lynchen...
Aniek Hergers (politie)
Het betoog van Aniek Hergers over 'Wat de politie kan doen bij bijtincidenten' heeft al veel aandacht gekregen, onder andere op HondenverTaal. De kern zit in twee van haar uitspraken, zeker als je die in hun onderlinge samenhang beziet:
"Door de bouw en genetische aanleg kun je van een pitbull e.d. niet meer zeggen dat je niet weet dat die gevaarlijk is".
En dan het juridische begrip 'voorwaardelijke opzet', door Hergers vertaald als: "Als je weet dat er iets fout kan gaan en je doet er niets aan, dan zit je fout..."
Tenslotte
Naar aanleiding van dit seminar is er de afgelopen bijna twee weken alweer het nodige gediscussieerd. De essentie van die discussie zag ik niet treffender geschetst dan door dierenarts Helen Gorny:
"Grappig dat mensen altijd terugvallen naar ervaringen met hun eigen honden en de discussie ook altijd zo eindigt . Het gaat niet om 1 individu en zijn/haar honden. Het gaat niet om voor de sport getrainde honden. Geen stoere verhalen van individuen met een glimpje trots. Het gaat om een hele doelgroep. Dáár zou de discussie over moeten gaan. Het gaat om honden met een genetische blauwprint waarbij nuances ontbreken en buitenproportionele onvoorspelbare agressie samenvalt met extreme kaakkracht. En het feit dat deze letale cocktail vaak in handen is van mensen die dit niet begrijpen en de verantwoordelijkheid hiervoor niet nemen.
Het gaat er om hoe we dit aan kunnen pakken en ongelukken kunnen voorkomen."
. En dan heeft dit nog een diepgang van een laagje water in een vogeldrinkbak hoor.
) maar ik zoek het ook niet op, hij heeft een afgezet eigen terrein waar ie zijn ding kan doen, ik loop er niet mee. En sterker nog, inderdaad vind deze hond dat niet fijn, hij wil dan niks anders doen dan mij bewaken en ik ben letterlijk niet sterk genoeg om daar het hoofd aan te bieden. Hij zal echt niet snel iets doen, maar ik weet dat áls hij besluit te gaan ik er niks tegen in kan brengen. 
ook heel zacht in de mond als je eten geeft of een snoepje...dan moet je eerder voor Tom uitkijken als voor hem).